Wanneer AI de adviesbureaus buitenspel zet

Nieuwe concurrentie voor adviesbureaus

In de Financial Times lees ik dat Anthropic samenwerkt met het fonds Hg om een Europees adviesbureau voor artificiële intelligentie op te richten. Dat kondigt nochtans een bijzondere vorm van concurrentie aan: de ontwikkelaars van AI zullen ondernemingen zelf begeleiden bij het gebruik ervan en zo de tussenpersonen buitenspel zetten die hoopten daar honoraria uit te halen.

Een economisch model gebaseerd op menselijke tijd

Al decennialang organiseren de grote adviesbureaus hun rendabiliteit rond een menselijke piramide. Aan de basis voeren jonge afgestudeerden opdrachten uit, waarvan de facturatie de hogere niveaus financiert. Bovenaan onderhouden de vennoten de commerciële relaties en verbinden zij de reputatie van hun kantoor aan de opdrachten. Dat model vergoedt uiteraard expertise, maar ook de tijd die noodzakelijk is om die expertise op te bouwen en toe te passen.

Maar die tijd neemt snel af. Voor een synthese, een sectorvergelijking, het onderzoeken van documenten of een eerste analyse zullen minder medewerkers nodig zijn. Wie zijn cliënten productiviteitswinsten belooft, zal de gevolgen daarvan voor de eigen inkomsten moeten dragen.

Het beoordelingsvermogen blijft belangrijk, maar volstaat niet

Men zal tegenwerpen dat het beoordelingsvermogen onvervangbaar blijft. Dan moet men wel een onderscheid maken tussen wat getuigt van een werkelijk unieke beoordeling en wat, in een dure verpakking, slechts de weergave is van kennis die inmiddels toegankelijk is. De uitstraling van een merk zal de honoraria nog enige tijd beschermen. Ze zal nauwelijks volstaan om diensten in stand te houden waarvan de cliënt zelf zal vaststellen dat de kosten dalen.

De bijzonderheid van de audit

Audit vereist een essentiële nuancering. De wettelijke controle en certificering van de jaarrekening veronderstellen een onafhankelijkheid en verantwoordelijkheid die geen enkele software op zich neemt. Die wettelijke verplichting garandeert echter geenszins dat het aantal medewerkers dat instaat voor de voorbereidende controles behouden blijft. De handtekening zal blijven bestaan, terwijl de economische basis ervan zou kunnen krimpen.

Een risico voor de vernieuwing van de beroepen

Daar verschijnt trouwens een fundamenteler probleem. Door minder beginners aan te werven, zouden deze beroepen hun eigen vernieuwing droogleggen. Ervaring ontstaat door een leerproces, soms een ondankbaar proces, waarbij men met dossiers werkt. Hoe kunnen de vennoten van morgen worden opgeleid als de taken waarmee zij het vak kunnen leren vandaag verdwijnen?

Een aanpassing met onzekere gevolgen

Ik voorspel dus niet dat deze kantoren zullen verdwijnen. Ik vraag me wel af hoe duurzaam een organisatie is die menselijke tijd omzet in honoraria, precies op het moment waarop die tijd haar schaarste verliest. Hun aanpassing zou een hele generatie afgestudeerden duur kunnen komen te staan, nog voordat de vennoten zelf de gevolgen ervan ondervinden.