1 maart 2026: wat er verandert in België en wat dit betekent voor bedrijven en hun adviesverlening

1 maart 2026 markeert de gelijktijdige inwerkingtreding van verschillende maatregelen met een grote sociale en fiscale impact. Voor ondernemers, financiële directies en beroepsbeoefenaars in cijfers en recht is de uitdaging niet alleen om “kennis te nemen”: het is ook noodzakelijk om deze nieuwigheden snel te vertalen naar processen, kostencalculaties, interne controle en communicatie (klanten, werknemers, leveranciers).

Dit artikel brengt op gestructureerde wijze de belangrijkste wijzigingen in kaart (werkloosheid, “trampolinepremie”, btw) en biedt een operationeel leeskader om naleving te waarborgen en fouten in parametreringen of interpretaties te vermijden.

​

1) Werkloosheid: tijdsbeperking en nieuwe trajectregels

1.1. De logica van de hervorming: begrensde duur en versterkte afbouw

Vanaf 1 maart 2026 voorziet de hervorming in een tijdsbeperking van de werkloosheidsuitkeringen, met een algemeen plafond van twee jaar, waarbij dit plafond wordt afgestemd op toegangsvoorwaarden en een sterker afbouwmechanisme doorheen de tijd.¹

Economisch gezien is de maatregel bedoeld om het terugkeer naar werk te stimuleren, maar ze vereist van bedrijven en hun adviseurs een fijnmazigere analyse van individuele situaties (carrièrehistoriek, uitgesloten categorieën, specifieke regelingen).

Wat onthouden?

De hervorming is niet slechts een “2 jaar en dan stop”-regel: het is een mechanisme (rechten gebaseerd op beroepsverleden, plafonnering, uitzonderingen, afbouw) dat direct van invloed is op HR-strategieën (mobiliteit, ontslagen, transities, begeleiding).

1.2. Uitzondering en rechtszekerheid: een kalender die al “verschoof”

Op institutioneel vlak is het essentieel op te merken dat de hervorming onderwerp is geweest van een opschortende procedure bij het Grondwettelijk Hof, wat aangeeft dat de implementatie binnen een juridisch bewakingskader gebeurt.²

Wat onthouden?

Voor professionals betekent dit waakzaamheid: de toepasselijke teksten en eventuele aanpassingen (instructies, wetswijzigingen, rechtspraak) volgen, in plaats van te vertrouwen op mediasamenvattingen.

2) “Trampolinepremie” (recht op terugkaatsing): een sociale nieuwigheid om te integreren in mobiliteitsscenario’s

2.1. Waar gaat het over?

Vanaf 1 maart 2026 maakt een mechanisme het, onder voorwaarden, mogelijk om een tijdelijk recht op uitkeringen te openen na een ontslag op eigen initiatief (“recht op terugkaatsing”, vaak gepresenteerd als “trampolinepremie”). Dit is een belangrijke wijziging: het herschikt de traditionele grens tussen vrijwillige contractbeëindiging en het openen van het recht op uitkeringen.¹

2.2. Praktische effecten: HR, onderhandeling en documentatie

Ook al is het stelsel gereguleerd, het zal concrete effecten hebben:

• op vertrekgesprekken (vastzittende medewerker, omscholing, opleiding);
• op kostenschattingen (personeelsverloop, heraanwerving, continuïteit);
• op documentatie (bewijsstukken, termijnen, voorwaarden, samenhang met opleidingstrajecten).

Wat onthouden?

Het “recht op terugkaatsing” is een sociale maatregel, maar de verwerking ervan is ook organisationeel: het vereist van bedrijven een gestructureerdere aanpak van loopbanen (interne mobiliteit, outplacement, opleiding) en een zorgvuldige communicatie om onterechte verwachtingen te vermijden.

3) BTW: gerichte verhoging per 1 maart… en contract-, prijs- en parametreringszekerheid

3.1. Wat treedt in werking op 1 maart 2026

Op 1 maart 2026 gaat een aangekondigde btw-tariefverhoging van kracht voor bepaalde sectoren, met name:

• toeristische accommodatie (bv. hotel, camping): stijging van 6 % naar 12 %;
• pesticiden / fytopharmaca: tariefverhoging (tot 21 % in de aankondigingen).³

Juridisch kaderen deze wijzigingen in het btw-tariefstructuur vastgelegd door het Koninklijk Besluit nr. 20 (tarieven en verdeling per categorie), dat regelmatig wordt aangepast.⁴

Wat onthouden?

Een btw-verhoging is zelden “gewoon” een verhoging: ze veroorzaakt een kettingreactie aan gevolgen (incl. btw-prijs, contractuele clausules, voorschotten, facturatie, creditnota’s, ERP-parametreringen, controle van het factuurmoment).

3.2. Aandachtspunt nr. 1: datum en overgangsperiode

Bij btw is niet alleen het percentage bepalend, maar het moment waarop de prestatie wordt geacht geleverd / opeisbaar te zijn (en dus het toepasselijk tarief). Bij de aangekondigde maatregelen voorziet men een overgangsperiode voor bepaalde reserveringen van accommodatie vóór de inwerkingtreding, wat een strikte lezing van de tekst en concrete casussen (reservering, voorschot, daadwerkelijk verblijf, facturatie) vereist.³

Wat onthouden?

Het grootste risico is niet het vergeten van het nieuwe tarief, maar het mechanisch toepassen van een tarief zonder analyse van de btw-chronologie (voorschot, prestatie-datum, facturatie, annuleringsvoorwaarden).

3.3. Aandachtspunt nr. 2: gedeeltelijke annulering van de hervorming en de impact op sturing

Beschikbare informatie wijst erop dat bepaalde elementen die aanvankelijk voorzien waren (onder andere over afhaalmaaltijden en bepaalde culturele segmenten) werden geschrapt na institutionele kritiek, met een budgettaire impact die gecompenseerd dient te worden. Deze “budgettaire sturing” dimensie is belangrijk voor bedrijven, omdat ze de kans op nieuwe aanpassingen tijdens het jaar vergroot.

Wat onthouden?

Voorbij de tarieven per 1 maart is het macrosignaal duidelijk: btw is opnieuw een actief budgettair instrument. Naleving moet daarom gepaard gaan met monitoring.

4) Waarom deze wijzigingen rechtstreeks accountants, CFO’s en juristen raken ?

Deze maatregelen delen drie gemeenschappelijke kenmerken:

1. Ze creëren complexiteit in parametrering (lonen, uitkeringen, btw, facturatie, contracten).
2. Ze veroorzaken foutenrisico’s (verkeerd tarief, foute datum, verkeerde kwalificatie).
3. Ze vereisen een interdisciplinaire lezing: sociaal + fiscaal + boekhoudkundig + juridisch.

Precies in dit soort regelgevende situaties wordt de inzet van kantoren en expertise-netwerken (monitoring, ontcijfering, begeleiding, kwaliteitscontrole) een veiligheidselement — en vaak ook een concurrentiefactor: snel, maar correct beslissen.

Wat onthouden?

Competentie gaat niet langer slechts over “de regel kennen”, maar over de implementatie ervan orkestreren (processen, bewijsvoering, parametreringen, documentatie, auditbaarheid).

Samenvattende tabel (inwerkingtreding: 1 maart 2026)

Aanbevelingen (concreet en direct uitvoerbaar)

1. In kaart brengen van risicogebieden (HR / btw / facturatie / contracten) en per thema een interne verantwoordelijke aanstellen.
2. Parametreringen bijwerken (ERP, factuurmodellen, artikels, tarieven, voorschriftregels) en een end-to-end test uitvoeren vóór / na 1 maart.
3. Contractuele clausules herzien (“prijs inclusief btw”, herziening bij tariefwijziging, voorschotten, annuleringen) en commerciële communicatie beveiligen.
4. Een checklist “bewijs & auditbaarheid” opstellen: wat bewaard moet worden ter rechtvaardiging van het toegepaste tarief (reserveringsdatum, voorschot, datum prestatie…).
5. Een gestructureerde monitoring organiseren: deze hervormingen passen in een cyclus van aanpassingen; de uitdaging is om uitstel-naleving te vermijden.

Voetnoten

¹ Programmawet van 18 juli 2025, Titel 5, Hoofdstuk 1 (hervorming werkloosheid en aanverwante maatregelen), Belgisch Staatsblad.
² Grondwettelijk Hof, arrest van 15 januari 2026 (verzoek tot opschorting in verband met inwerkingtreding werkloosheidshervorming), jurisprudentie.
³ Koninklijk Besluit tot wijziging van de bepalingen betreffende de btw-tarieven van kracht vanaf 1 maart 2026 (onder meer toeristische accommodatie en beoogde producten), Belgisch Staatsblad (publicatie februari 2026).
⁴ Koninklijk Besluit nr. 20 van 20 juli 1970 tot vaststelling van de btw-tarieven en de indeling van goederen en diensten volgens deze tarieven, Belgisch Staatsblad (gecoördineerde tekst en opvolgende wijzigingen).